Przewodnik „Szlakiem przemysłu i inżynierii. Zabytki techniki”

Przewodnik „Szlakiem zabytków techniki województwa kujawsko-pomorskiego”

Zabytki techniki są ważną, choć często niedostrzeganą częścią dziedzictwa województwa kujawsko-pomorskiego. To materialne świadectwa przemian, które przez stulecia kształtowały życie mieszkańców, rozwój gospodarczy oraz krajobraz naszych miast i miejscowości. Opowiadają historię rzemiosła, przemysłu, transportu i inżynierii, pokazując, jak kolejne osiągnięcia techniczne zmieniały otaczający nas świat.

W regionie zachowało się wiele obiektów związanych z rozwojem techniki – od młynów, spichrzów i dawnych zakładów produkcyjnych, przez dworce kolejowe, mosty i wiadukty, po kanały, śluzy, przepompownie i wieże ciśnień. Część z nich nadal pełni swoją pierwotną funkcję, inne otrzymały nowe życie i stały się siedzibami instytucji kultury, muzeów czy innych miejsc ważnych dla lokalnych społeczności. Wszystkie są jednak świadectwem pomysłowości, wiedzy i pracy kolejnych pokoleń.

Niniejszy przewodnik prezentuje wybrane nieruchome zabytki techniki z terenu województwa kujawsko-pomorskiego, przede wszystkim pochodzące z XVIII–XX wieku. Zostały one wybrane z uwzględnieniem ich wartości historycznej, architektonicznej i technicznej, stopnia zachowania oraz znaczenia dla rozwoju lokalnego rzemiosła, przemysłu i inżynierii.

Publikacja pozwala spojrzeć na region z nieco innej perspektywy i odkryć miejsca, które często mijamy na co dzień, nie zdając sobie sprawy z ich historii i znaczenia. Zapraszamy do poznawania zabytków techniki województwa kujawsko-pomorskiego – śladów dawnego świata, które wciąż są obecne w naszym krajobrazie.

Lista obiektów, które znalazły się w przewodniku:

Dworce kolejowe

Dworzec kolejowy – Aleksandrów Kujawski
Bydgoszcz Główna – dworzec wyspowy – Bydgoszcz
Toruń Główny – dworzec wyspowy – Toruń
Dworzec kolejowy – Tuchola

Fabryki i zakłady produkcyjne

Dawna DAG Fabrik Bromberg, obecnie Exploseum oddział Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
Dawna Fabryka Pierników Gustawa Weese, obecnie Muzeum Toruńskiego Piernika oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu – Toruń
Dawna Cukrownia „Żnin” – Żnin

Kanały, śluzy, jazy i elektrownie wodne

Jaz i dawna elektrownia wodna Czersko Polskie – Bydgoszcz
Jaz Farny – Bydgoszcz
Śluza Brdyujście – Bydgoszcz
Akwedukt na Wielkim Kanale Brdy – Fojutowo
Elektrownia wodna – Gródek
Kanał Górnonotecki – Antoniewo – Lisi Ogon
Wielki Kanał Brdy – Zapora – Barłogi
Zespół Kanału Bydgoskiego – Bydgoszcz – Nakło
Elektrownia Żur – Żur

Kolej wąskotorowa

Żnińska Kolej Wąskotorowa – Żnin

Kopalnie

Zespół dawnych kopalni węgla brunatnego – Piła

Młyny

Wiatrak – Bierzgłowo
Dawny zespół młyński, obecnie Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera – Bydgoszcz
Młyn wodny – Chobielin
Wiatrak – Chodecz
Wiatrak Gustaw – Chrosno
Młyn wodny – Gruczno
Wiatrak z Zadusznik – Kłóbka
Młyn wodny – Kłóbka
Dawny Młyn Rychtera, obecnie Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy – Toruń
Młyn wodny ze Strzyg – Toruń
Wiatrak z Wójtówki – Toruń
Dawny młyn parowy, obecnie elektryczny – Twarda Góra

Mosty i wiadukty

Most kolejowy nad Brdą – Bydgoszcz
Wiadukt kolejowy nad Krówką – Buszkowo
Most łukowy – Grudziądz
Dawny most kolejki wąskotorowej – Koronowo
Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego – Toruń
Dawny most kolejowy – Żabno

Spichrze

Spichrz, obecnie Muzeum w Brodnicy – Brodnica
Biały Spichrz, obecnie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
Spichrze nad Brdą, obecnie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy – Bydgoszcz
Spichrz przy ul. Mennica 1 – Bydgoszcz
Spichrz przy ul. Stary Port 13 – Bydgoszcz
Spichrz przy ul. Piekary 4 – Toruń
Spichrz przy ul. Podmurnej 13 – Toruń
Spichrz przy ul. Rabiańskiej 23 – Toruń
Spichrz Szwedzki – Toruń
Czarny Spichrz – Włocławek

Stacje wodociągowe i wieże ciśnień

Stacja wodociągowa, obecnie Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy – Bydgoszcz
Miejska wieża ciśnień, obecnie Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy – Bydgoszcz
Miejska wieża ciśnień – Chełmno
Miejska wieża ciśnień – Chełmża
Zakładowa wieża ciśnień, obecnie dom mieszkalny – Grudziądz
Miejska wieża ciśnień – Inowrocław
Kolejowa wieża ciśnień – Jabłonowo Pomorskie
Stacja wodociągowa, obecnie Muzeum Techniki i Inżynierii Komunalnej w Toruniu – Toruń

Zajezdnie tramwajowe

Zajezdnia tramwajowa – Grudziądz
Zajezdnia tramwajowa – Toruń

Przewodnik w cenie 45 zł do nabycia w siedzibie Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy. Wydawnictwo dostępne jest również w sprzedaży wysyłkowej – więcej szczegółów: sekretariat@kpck.pl, tel. 52 585 15 02 wew. 101.