24-25 września 2026 (czwartek-piątek)

XIV Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu „Architektura Miast”: Dekoracja czy nośnik treści? Zewnętrzny detal w architekturze XIX i XX wieku

W tym roku tematem konferencji jest detal architektoniczny zdobiący fasady i elewacje budynków o różnym charakterze i proweniencji, zarówno prywatnych, jak i publicznych. Postaramy się, aby zagadnienie to zostało pokazane w możliwie szerokim ujęciu, uwzględniającym historię realizacji, znaczenia ideowe związane z funkcją budynku, wykorzystywanie nowatorskich technologii i rozwiązań budowlanych, ale również zmieniające się mody i społeczny odbiór. Na konferencji pojawią się naukowcy i badacze z różnych ośrodków w Polski m.in. z Bydgoszczy, Gdańska, Gliwic, Krakowa, Krosna, Solca Kujawskiego, Szczecina, Torunia, Warszawy, Wałbrzycha, Zamościa oraz Zielonej Góry.

Konferencja stanowi kontynuację cyklu zainicjowanego w 2008 roku. Od 2016 roku tematyczne sesje naukowe odbywają się we wrześniu każdego roku i są okazją do zgłębiania zagadnień z zakresu architektury XIX i XX wieku ukierunkowanych tematem przewodnim. Dotychczas podejmowane były m.in.: architektura sakralna, szpitalna, tereny zielone, architekci w miastach, architektoniczny wystrój wnętrz czy architektura poprzemysłowa.

Program konferencji:

CZWARTEK 24 września 2026

9.00–9.45 – rejestracja uczestników

9.45 – otwarcie konferencji, Ewa Krupa – dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy – powitanie gości

10:00 – I SESJA REFERATOWA

mgr Małgorzata Maksymiuk (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Fasada, która mówi. Zewnętrzny detal jako dekoracja i nośnik treści w architekturze XIX i początku XX wieku
mgr Bogna Derkowska-Kostkowska (Bydgoszcz), Między projektem a zmianą. Fasady bydgoskich kamienic z przełomu XIX i XX wieku
mgr Anna Maj (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), Utracone i zapomniane. Elementy dekoracji architektonicznej usunięte z elewacji bydgoskich kamienic z przełomu XIX i XX wieku
mgr Emma Żuchowska (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Uniwersytet Warszawski), mgr Marta Boguta (Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Polska Akademia Nauk), Peregrynacja popiersi ośmiu cezarów jako przykład reinterpretacji zachowanych elementów budowli w toku odbudowy Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich

Dyskusja

11.30 – przerwa kawowa

11.45 – II SESJA REFERATOWA

dr hab. Andrzej Laskowski, prof. UEK (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie), Zewnętrzne detale o funkcji reklamowej w przestrzeni miast galicyjskich
dr Karol Kubicki (Kraków), Herb Piły jako detal architektoniczny w krajobrazie miasta
mgr Łukasz Wojtecki (Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim), Detale architektoniczne w przestrzeni miejskiej Solca Kujawskiego na przykładzie wybranych budynków z XIX i XX wieku.
mgr Krystian Strauss (Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy), W świecie bogów i stworzeń fantastycznych. Figuralne motywy mitologiczne na elewacjach bydgoskich kamienic
inż. arch. Wiktoria Papaj (Uniwersytet Zielonogórski), Motyw winiarski jako nośnik tożsamości lokalnej w detalu architektonicznym zabudowy Zielonej Góry

Dyskusja

13.45 – przerwa kawowa

15.00 – III SESJA REFERATOWA

mgr Bartosz Gołda (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Kamienica przy ul. Gnieźnieńskiej 18 w Żninie oraz willa przy ul. Jagiellońskiej 62 w Bydgoszczy. Dwie nieznane perły secesyjnej architektury i ornamentyki
Jakub Jastrzębski (Muzeum Krakowa), Secesja jak z żurnala. Kraków i inspiracje prasą budowlaną na początku XX wieku
mgr Iwona Jantoń (Biuro Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy), Reminiscencje secesyjne w detalu architektonicznym, malarskim i rzeźbiarskim w zabudowie bydgoskiej z początku XX wieku
mgr Katarzyna Solińska (Muzeum Rzemiosła w Krośnie), Czas wpisany w fasadę. Zegary wieżowe Michała Mięsowicza (1864–1938) – między dekoracją a rygorem technologii
mgr Przemysław Kuryło (Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie), Estetyka i funkcjonalność detali architektonicznych budynków zajezdni tramwajowej Niemierzyn w Szczecinie (do 1945 niem. Depot Niemitz). Próba analizy historycznej

Dyskusja

18.00 – Uroda detalu w bydgoskiej architekturze – spotkanie z Agatą Kornik

PIĄTEK, 25 września 2026

9.00 – rozpoczęcie drugiego dnia konferencji

9.15 – IV SESJA REFERATOWA

mgr Dorota Folan (Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie), Rola i funkcja dekoracji architektonicznej we wczesnomodernistycznej architekturze mieszkaniowej południowej części śródmieścia Katowic w latach 1908–1918
dr Emilia Dziewiecka (Polanica-Zdrój), Godło państwowe jako element dekoracyjny w polskiej architekturze użyteczności publicznej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Wybrane przykłady
mgr Maciej Wcisło (Uniwersytet Jagielloński), Modernistyczne godła kamienic a współczesne narracje turystyczne Krakowa
dr Ewelina Polańska (Książnica Zamojska, Akademia Zamojska), dr Jakub Żygawski (Archiwum Państwowe w Zamościu, Akademia Zamojska), Szara dekoracja czy bogactwo treści ikonograficznych regionu zamojskiego? Sgraffito na ścianie gmachu dawnego Urzędu Wojewódzkiego w Zamościu
mgr Sebastian Huczyński (Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Opolski), Emil Noellner i jego artystyczne dekoracje w architekturze Kędzierzyna-Koźla (dawnego Cosel) pod koniec XIX wieku

Dyskusja

11.15 – przerwa kawowa

11.30 – V SESJA REFERATOWA

mgr inż. arch. Szymon Dembicki (Gdańsk), Obraza dla smaku czy ozdoba na każdą kieszeń? Nieprofesjonalny detal w architekturze XX-wiecznej Polski
mgr inż. arch. Patrycja Czubaj (Politechnika Śląska), Między doktryną a interpretacją. Detal architektoniczny w realizacjach i projektach architektów Henryka Buszki, Aleksandra Franty i Jerzego Gottfrieda z okresu realizmu socjalistycznego
mgr Kevin Barczak (Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata), Detal w twórczości polskich architektów modernistycznych
mgr inż. arch. Bogumiła Kapica (Politechnika Gdańska), Dojrzewanie proekologicznej treści detalu w obiektach XX wieku
dr inż. Joanna Nowicka (Akademia Nauk Stosowanych Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu), Nowoczesne technologie w służbie detalu architektonicznego

Dyskusja

13.30 – podsumowanie i zakończenie konferencji.

Komitet naukowy konferencji:

prof. dr hab. Remigiusz Grochal
prof. dr hab. Hanna Grzeszczuk-Brendel
dr hab. Tomasz Krzemiński, prof. UMK w Toruniu
dr hab. Michał Pszczółkowski, prof. ASP w Gdańsku
s. dr hab. inż. arch. Anna Tejszerska USJK

Nad konferencją honorowy patronat objęli:

Piotr Całbecki – Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
Rafał Bruski – Prezydent Miasta Bydgoszczy
Iwona Brzostowska – Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków
Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
Narodowy Instytut Dziedzictwa
Patronat medialny: Polskie Radio PiK

Więcej informacji: www.kpck.pl, zabytki@kpck.pl, tel. 52 585 15 02

wstęp wolny